En gözüpek muhabir edebi sularda

Yenal Bilgici, Hürriyet Kelebek, 12 Ağustos 2016

Indiana Jones’tan, hatta James Bond’dan evvel Tenten vardı. Belçikalı çizer Hergé’nin dünyayı dolaşıp maceradan maceraya atılan genç gazetecisi.

Le Vingtieme Siecle gazetesinde ilk macerasının yayımlandığı 1929’dan bugüne bu maceralar okundu, konuşuldu, sevildi (bazen de bunlara kızıldı), analiz edildi, yorumlandı.

Türkiye’de özellikle ‘C’ isimli romanıyla tanınan İngiliz yazar Tom McCarthy’nin ‘Tenten ve Edebiyatın Gizemi’, çizgikahramanla ilgili muhabbeti entelektüel bir seviyeye taşımış. Ama tüm bunları, Tentenseverlerin takdir edeceği üzere, çizgi romanlardaki en ufak ayrıntılara bile dikkat çekerek yapmış (İşi ‘Kastafiore’nin Mücevherleri’nin son karesinde arka planda ne olduğuna kadar vardırmış mesela).

Önce McCarthy’nin naklettiği başlangıç noktasını hatırlayalım: ‘Le Petit Vingtieme’de her zaman okurlarımızı tatmin etmeye ve onlara dış politika konusunda en güncel bilgileri sağlamaya gayret gösterdik. Bu sebeple en iyi muhabirlerimizden biri olan Tenten’i Sovyet Rusya’ya gönderdik. Her hafta sizlere onun maceralarına dair haberler vereceğiz.”

Gelelim edebiyatın gizemine… McCarthy, Tenten’in maceralarına balıklama dalarken, Balzac’tan Joyce’a, Baudelaire’den Borges’e birçok durağa uğruyor; Derrida ve Barthes gibi modern filozofların yardımına başvuruyor. “Bu katıksız bir edebiyattır” dediğini sanmayın, ‘bir edebi imkân’dır demeye getiriyor McCarthy. Esasen çocuklara hitaben başlayan bir çizgi karakterin maceralarındaki hikâye ve alt-metin zenginliğine şapka çıkarıyor.

Bir başka güzellik de şu: ‘Tenten ve Edebiyatın Gizemi’ni okurken, Tenten’in tüm maceralarını bir daha okumak istiyorsunuz.

Sıfır noktasının kahramanı

Kitaptan: “ (…) Tenten, kelimenin gerçek anlamıyla ‘hiç’i ifade eder. Göz yerine iki iğne deliği barındıran yuvarlak bir ‘0’dan öte olmayan yüzü bizzat Hergé’nin tanımıyla ‘tiplemenin sıfır noktası’, bir tipografik yok olma noktasıdır. Tenten, karakterleştirme açısından da bir sıfır noktasıdır. Geçmişi, cinsel kimliği, karmaşıklıkları yoktur.